Küresel ısınma, genel itibariyle, iklim değişimlerinin bir parçası olarak traposferde görülen doğal ve/veya insan kaynaklı (antropojenik) etkilerle atmosfere verilen gazların sera etkisi yaratması sonucunda ortaya çıkan sıcaklık artışıdır.
Dünya, üzerine düşen güneş ışınlarından çok, dünyadan yansıyan güneş ışınlarıyla ısınır. Bu yansıyan ışınlar başta karbondioksit, metan ve su buharı olmak üzere atmosferde bulunan gazlar tarafından tutulur, böylece dünya ısınır. Işınların bu gazlar tarafından tutulmasına sera etkisi denir. Atmosferde bu gazların miktarının artması Yerküre’de ısınmayı artırır.
Antropojenik kaynaklı sera gazlarının atmosferde giderek artan birikimleri sonucu küresel ısınmanın son iki yüzyıl içinde çok daha belirgin bir şekilde ortaya çıkması, küresel ısınmayı insan kaynaklı etkilere vurgu yapan bir tanım haline getirmiştir. Günümüz iklim terminolojisinde küresel ısınma, insan tarafından salınan sera gazlarının atmosferde ısıyı daha etkin bir şekilde tutarak atmosfer ve okyanusların ortalama sıcaklığındaki yarattığı artış için kullanılan bir terimdir.
Küresel ortalama sıcaklık 1860-2000 yılları arasında yaklaşık 0.5-0.7°C artmıştır. 1910-1945 arasındaki hızlı bir ısınma eğilimini 1945-1970 döneminde bir soğuma eğilimi izlemiş ve daha sonra yeni bir ısınma dönemi başlamıştır. Ancak sıcaklık artışı giderek hızlanarak son 50 yıllık dönemde 0.128 ± 0.026 °C/10yıl, son 25 yıllık dönemde ise 0.177± 0.051 °C/10yıl olarak gerçekleşmiştir.
Küresel Isınmada Karbondioksit Gazının Önemi?
Dünya’da başlıca sera etkisine neden olan gazlar su buharı, karbon dioksit, metan ve ozondur. Küresel ısınma potansiyeli ve atmosferde kalma süresi göz önüne alındığında karbondioksit seviyesi küresel ısınmaya en çok etki etmektedir. Bu sebeple karbondioksit gazı küresel ısınma açısından önemlidir.
Karbondioksit (CO2) seviyesi 100.000 yıllık periyotlarda 180 ile 300 ppm değerinin altında artıp azalmaktayken ilk defa 1950 den sonra 300 ppm değerinin üzerine çıkmıştır. Günümüzde (2010 yılında) karbondioksit seviyesi 390 ppm’e ulaşmış ve sürekli artmaktadır.
Küresel ısınmanın etkileri nelerdir?
Şubat 2007 tarihli Birleşmiş Milletler raporunda küresel sıcaklık artışının olası etkileri aşağıdaki biçimde özetlenmektedir:
- Senaryo 1: +20C: Su sıkıntısı başlayacak:
Kuzey Amerika’da kum fırtınaları tarımı yok edecek. Deniz seviyeleri yükselecek. Peru’da 10 milyon kişi su sıkıntısı çekecek. Mercan kayalıkları yok olacak. Gezegendeki canlı türlerinin yüzde 30’u yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacak.
- Senaryo 2: +50C: Denizler 5 metre yükselecek:
Deniz seviyesi ortalaması 70 metre olacak. Dünyanın yiyecek stokları tükenecek.
- Senaryo 3: + 6 derece: Göçler başlayacak:
Yüz milyonlarca insan uygun iklim koşullarında yaşamak umuduyla göç yollarına düşecek.
